[ Pobierz całość w formacie PDF ]
.Podobna sytuacja miała miejsce w z chwilą pojawienia się siły wyższej czy przypadku zwykłego.Odpowiedzialność dłużnika była jednak pełna w przypadkach podmiotowych czyli takich które były przez niego zawinione.Zwłoka była także przesłanką odpowiedzialności.lSZKODA W ZOBOWIĄZANIACH KONTRAKTOWYCH I DELIKTOWYCH.lSzkoda czyli według rzymian umniejszenie majątku dzieliła się w prawie rzymskim w zależności od żródła zobowiązania.W przypadku kontraktów powstanie szkody a więc zniszczenie czy też zagubienie świadczenia powodowało modyfikację zobowiązania czyli zawarcie nowego zobowiązania lub zawiązywało węzeł odszkodowawczy czy wreszcie mogło ono w ogóle ulec umorzeniu w przypadku rzeczy species a więc takich których nie można już było zastąpić.Zdarzenia takie były wyjątkowe i powstawały najczęściej na skutek błędu lub niedbalstwa w wykonywaniu zobowiązania.Odmienna sytuacja miała miejsce w przypadkach przestępstw czyli deliktów gdzie to właśnie szkoda rodziła zobowiązanie i zawiązywała węzeł obligacyjny.lODPOWIEDZIALNOŚĆ ZA SIŁĘ WYŻSZĄ I PRZYPADEK.lOdpowiedzialność za siłę wyższą i przypadek zwykły dotyczyła w większości sytuacji jedynie właściciela rzeczy będącej przedmiotem zobowiązania.Taka sytuacja miała miejsce jeśli rzeczą zobowiązania były przedmioty species a więc takie których nie można było zastąpić.Dłużnik nie odpowiadał więc za przedmiot zobowiązania jeżeli nie mógł on w sposób przez siebie niezawiniony a spowodowany działaniem siły wyższej dotrzymać warunków zobowiązania.Podobna sytuacja miała miejsce w przypadku zwykłym który to w swym założeniu opierał się na niemożności spełnienia świadczenia ze strony dłużnik spowodowanego działaniem przypadku który mógł być w teoretycznym rozumowaniu powstrzymany przez niego.Wyjątek stanowił tutaj obowiązek strzeżenia w którym to dłużnik ponosił pełną odpowiedzialność.lVIS MAIOR.lVis maior czyli siła wyższa były to zdarzenia losowe mające wpływ na wykonanie świadczenia.W przypadkach siły wyzszej pełną odpowiedzialność za przedmiot zobowiązania ponosił jego właściciel.Dłużnik był z tej odpowiedzialności zwolniony lecz niekiedy stosowano wyjątki a to zwłaszcza na rzeczach oznaczonych gatunkowo które można było zastąpić.W takich przypadkach dłużnik pomimo wystąpienia siły wyższej nie był zwolniony z węzła obligacyjnego.lWINA JAKO PODSTAWA ODPOWIEDZIALNOŚCI DŁUŻNIKA.lOdpowiedzialność w zobowiązaniach była w znacznej mierze uzależniona od rodzaju winy za niewypełnione zobowiązanie.W związku z powyższym można mówić o odpowiedzialności na podstawie dolus i culpa z czego pierwsza oparta była na najwyższym stopniem winy i oznaczała działanie nieuczciwe sprzeczne dobrym obyczajom a druga szeroko pojętą winę a w szczególności niedbalstwo dzieliła się w związku z tym na culpa lata czyli winę zawinioną i culpa levis jako winę niezawinioną.W obu tych przypadkach odpowiedzialność była obustronna i nie można jej było w żaden sposób wyłączyć gdyż było by to sprzeczne z dobrymi obyczajami.Odmienna sytuacja miała miejsce w zobowiązaniach opartych na dobrej wierze gdyż tutaj odpowiedzialność wyznaczana była na podstawie utylitas czyli zasadzie korzyści w myśl której osoba której była korzyść odpowiadała za całość zobowiązania natomiast osoba która nie miała korzyści z kontraktu odpowiadała tylko za winę swoją zawinioną lub własne niedbalstwo.W zobowiązaniach prawo wykonania świadczenia zagwarantowana było przymusem państwowym.lCULPA I CUSTODIA.lCulpa czyli wina była w prawie rzymskim podstawą do odpowiedzialności dłużnika za zobowiązanie.Samą winę rzymianie podzielili na dwa rodzaje a mianowicie na culpa lata jako objaw winy zawinionej spowodowanej bądź to przez niedbalstwo bądź też przez celowe działanie oraz culpa levis jako winę niezawinioną czyli lżejsze niedbalstwo
[ Pobierz całość w formacie PDF ]